Wat is de kracht van de bibliothecaris? #biblioblog #blogkermis

Sharing is caring!


StoriesGuy.nl. organiseert een #blogkermis rond de vraag: Wat is de kracht van de bibliothecaris? Waar is-ie beter in dan wie dan ook? Welke waarde kan hij toevoegen voor zijn klanten? Wat mij betreft is dat het zoeken en vinden van informatie. Niet zozeer in de catalogus maar steeds vaker op het internet.

door Irma van Zanten-van Houts, gastblogger van Bibliofuture

“Zal ik het even voor u opzoeken?” Een klant in de bieb stelt zijn vraag aan de balie en krijgt vaak dit antwoord te horen van de bibliothecaris. U vraagt, wij draaien. U zoekt informatie, wij gaan ernaar op zoek. Het zoeken en vinden van informatie is wat mij betreft één van de belangrijkste taken van een bibliothecaris. Een gezonde dosis nieuwsgierigheid gecombineerd met een brede algemene interesse zorgen ervoor dat het zoeken naar de speld in de hooiberg voor de informatiewerker geen probleem maar juist een uitdaging is. Hoe moeilijker het is, hoe vasthoudender ‘ie wordt.

Digitale hooiberg

Dat geldt wat mij betreft niet alleen voor de traditionele bibliotheekmedewerker, maar ook voor die van nu en in de toekomst. Toegegeven, bibliotheken veranderen en gaan steeds meer van papier naar digitale content. Informatie is steeds vaker tijd- en plaatsonhankelijk beschikbaar. De catalogus is niet de enige bron van informatie, het internet stroomt er van over! Het vinden van de speld in de digitale hooiberg is wellicht een nóg grotere uitdaging voor de bibliothecaris dan het zoeken naar informatie in de traditionele catalogus. Voor mij tenminste wel.

Speld

De afgelopen maanden gaf ik eerstejaarsinstructies op het HBO. Ik werk als informatiespecialist bij de Studiecentra HAN van de Hogeschool van Arnhem en Nijmegen. Ik vertelde de studenten niet alleen hoe ze moesten zoeken in de catalogus, maar gaf ze ook twee simpele Google-tips: zoeken met aanhalingstekens en zoeken op pdf. Enig idee hoeveel van die 450 studenten de tips kenden? Schrikbarend weinig, dat kan ik u wel zeggen. Een enkeling, nog geen handvol. Dus als je mij vraagt wat de kracht van de bibliothecaris is, dan zeg ik zonder twijfel: helpen bij het zoeken en vinden van informatie. In de catalogus of voor mijn part in de kaartenbak, op het internet of waar dan ook! Anytime, anyplace. Tot de speld in de hooiberg gevonden is. Ik zeg dan ook steeds vaker tegen de klant aan de balie: “Zal ik het even voor u googelen?”

14 reacties

  1. Helemaal mee eens. Wat ik wel vaak te horen krijg is dat ze het zelf wel kunnen vinden op het internet. Maar zoals je al in je blog vermeld weet de meerderheid niet hoe je moet zoeken. Wat zijn booleaanse operatoren, hoe zoek je op een zin of hoe zoek je in een word- of pdf-document en vooral hoe ga je verder als je het niet vindt met de zoekwoorden die je gebruikt hebt. Velen geven al snel op is mijn ervaring….

  2. Op zich begrijpelijk, maar dit is niet de kracht van de bibliothecaris.

    Informatie zoeken is de kracht van de Informatiespecialist, maar de bibliothecaris is vooral verantwoordelijk voor de organisatie en management van informatiebronnen en informatiematerialen en de toegankelijkheid van deze materialen voor gebruikers (hetzij digitaal of niet-digitaal).
    Het kunnen zoeken en vinden van informatie is op zijn hoogst een goede bonus.

    Een bibliothecaris dient ervoor te zorgen dat gebruikers (potentieel iedereen) toegang hebben tot informatie op de meest efficiente en toegankelijke manier en is dan ook meestal verantwoordelijk voor een (bibliotheek maar niet noodzakelijk) locatie waar gebruikers toegang hebben tot deze informatie (digitaal of niet) en dient ervoor te zorgen dat deze locatie ook het meest efficient bruikbaar en toegankelijk is voor deze gebruikers.

    Maar de nadruk bij werk van een bibliothecaris ligt op organisatorisch en management niveau, niet op dienstverlenend niveau.

    De kracht van de informatiespecialist is het zoeken en vinden van informatie.

    De kracht van de bibliothecaris is het organiseren en managen van alle services en diensten die leiden tot het zoeken en vinden van informatie.

  3. Dank voor je reactie, StoriesGuy.
    En Dees: volgens mij ligt hier een belangrijke taak voor ons. Ik doceer ook lessen informatievaardigheid aan eerstejaars. Het zoeken en vinden van treintijden is voor niemand een probleem, maar het vinden van goede studie-informatie is weer een heel andere verhaal. Zeker nu er zoveel informatie voor het oprapen ligt…
    Niels van Tol: mooi dat je een onderscheid maakt in bibliothecaris en informatiespecialist. Dat heb ik in dit korte bericht inderdaad niet gedaan. Is een bibliothecaris in jouw optiek steeds meer een coördinator digitale bibliotheek o.i.d.?

  4. Irma : goede vraag
    Het antwoord is dat een bibliothecaris er voor zorgen dat een (digitale) bibliotheek werkt.

    Dus inderdaad een coordinerende functie op het digitale gebied.

    Dit geldt natuurlijk zowel voor een papieren, digitale of hybride bibliotheek.

    1. Dag Niels:
      maar doen we dan niet met elkaar: ervoor zorgen dat een (digitale) bibliotheek werkt? Alle medewerkers hebben hierin toch hun eigen, specifieke taak? Of dit nou coördinerend is, of uitvoerend…
      Is in jouw optiek de bibliothecaris vooral coördinerend bezig? En wat betekent dat dan?

      Dag TenAanval:
      Mooie bijdrage. Mooi om te zien dat de mens en niet de boeken centraal staan. Leuk om de verschillen en overeenkomsten met openbare en bijvoorbeeld universiteitsbibliotheken te zien. Zijn de belangrijkste overeenkomsten nieuwsgierig zijn en sociaal vaardig zijn?

  5. Voor mij is naast al de hier boven genoemde kwaliteiten voor m.n. het netwerk van een bibliothecaris een kernkwaliteit. Want naast weten waar je geschreven informatie weet te vinden, is het ook belangrijk om te weten op welke andere plekken er informatie te vinden is, in lezingen, blogs, flims, geluidsfragmenten, in mensen. Want niet iedereen neemt het best informatie tot zich door te lezen. Dus mijn bibliothecaris ‘van de toekomst’ en in overtreffende trap is een schaap met vijf poten, spin het web, supernetwerker.

    1. Hoi Erna,
      Mee eens.
      Klopt het dat het er in jouw visie om gaat dat je de weg naar de informatie weet te weten, zonder dat je de informatie zelf per se hoeft te kennen?
      Wat leuk, een bibliothecaris als supernetwerker. Hebben social media daarin ook een rol?

      1. Dag Irma, netwerken zijn belangrijk, of die nou irl zijn of via sociale media maakt niet zoveel uit. Ik denk dat je als bibliothecaris wel een stevige algemene kennis moet hebben, naast een brandende nieuwsgierigheid naar wat er allemaal speelt in de wereld om ons heen. Zonder een bepaald werk- en denkniveau zul je niet instaat zijn om klanten goed te helpen, dan heb je denk ik zelfs dat netwerk niet. Netwerken werken alleen als je naast iets te halen ook iets te bieden hebt. Dus ja, je moet die informatievaardigheden zeker hebben, maar ook een basale kennis van ‘de wereld’.

  6. Ik had deze gisteren al geplaatst maar bij de verkeerde blog :-). Inmiddels dus wat overlap.

    October 19, 2011 at 2:21 pm
    Op mijn diploma staat bibliothecaris, mijn functie nu is informatiemedewerker. Het kan mij allemaal niet zoveel schelen hoe het heet. Ik weet dat in de wetenschappelijke wereld de bibliothecaris de directeur is van de bibliotheek, in de openbare bibliotheekwereld worden deze begrippen door elkaar gebruiikt. Ik schrijf vanuit de beleving van het helpen van klanten bij het zoeken naar informatie in de openbare bibliotheek. Op een efficiente wijze toegankelijk maken van informatie is een essentiele randvoorwaarde.
    Wat doe je vervolgens met die klant in de bibliotheek (of via de mail, de telefoon, digitale vraagbaak zoals http://www.ibi.bibliotheek.nl enz.)?
    Iets wat in mijn ogen nog steeds benoemd kan worden als Inlichtingenwerk (vak dat ik indertijd al op de Frederik Muller Academie kreeg). In een gesprek/interview met de klant probeer je zo duidelijk mogelijk de behoefte van de klant te achterhalen (welke informatie, waar is het voor bedoeld?) om vervolgens de klant wegwijs te maken in de overvloed van informatiebronnen (daarvan zijn er natuurlijk héél veel meer nu dan toen ik begon in het vak) . Het overdragen van mediawijsheid is daar onlosmakelijk mee verbonden, dat begrip is niet voor niets ontstaan nu bijna alle informatie via Google wordt gezocht. Hoe zoek je efficient, hoe betrouwbaar is de informatie, hoe beoordeel je de bron? Ik vat het samen als: de klant bij de hand nemen. De één heeft voldoende aan een klein stukje naast je lopen en kan het vervolgens zelf, de ander wil een stevige arm. Ook vind ik het belangrijk mensen aan te spreken die ogenschijnlijk alles wel zelf kunnen vinden. Als je in gesprek gaat, blijken ze vaak toch behoefte te hebben aan het specificeren van hun vraag en daar kunnen wij ze nu juist uitstekend bij helpen!
    Wat ik wel erg jammer vind in de openbare bibliotheekwereld, is dat er met alle zelfbedieningsapparatuur én de bezuinigingen (hoeven niet samen te gaan, maar doen het helaas wel), te weinig tijd is voor het echte inlichtingenwerk. In de meeste bibliotheken is er maar één informatiemedewerker/MIA (medewerker informatie en advies) per dienst aanwezig. Een fatsoenlijk interview afnemen lukt dan lang niet altijd. Maar als het goed lukt en mensen gaan tevreden de deur uit, is het wel enorm bevredigend.
    Gisteren sprak ik een mevrouw die met haar 2 kinderen in de bibliotheek was en die jaren geen lid was geweest. Ze genoot zichtbaar zo enorm van al het aanbod wat tot haar beschikking stond, dat ik er helemaal blij van werd.
    Ik heb ruim 20 jaar functies in de backoffice en het management vervuld en vind het heerlijk om nu naar de basis terug te keren. HIer doe ik het voor!

  7. Hoi Esther,
    een mooie aanvulling. Ik zie in veel bijdragen de mens centraal staan en niet het boek of de informatie.
    Klopt het volgens jou dat mediawijsheid, het zoeken en vinden van informatie in de nieuwe bronnen, in toenemende mate belangrijk is?

    1. Hallo Irma,
      Schakel wat laat terug, ben het weekend even over de grens geweest. Ja, zoals ik al zei is mediawijsheid onmisbaar in deze tijd waarin iedereen via Internet zijn mening over een onderwerp kan verkondigen en waarbij het soms heel lastig is te achterhalen of deze mening op feiteljike kennis berust. Ik ben het dus ook helemaal met Erna eens dat een bibliothecaris een goede algemene kennis moet hebben om zaken in de juiste context te plaatsen en vervolgens als een pitbull naar de juiste toedracht van de betreffende zaak te gaan speuren! Door de klant te laten zien hoe hij/zij verder kan kijken dan de 1e paar hits in Google, hoop je dat je de noodzaak naar het checken van informatie (al is het maar aan je gezonde verstand :-)), zal blijven hangen.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *