Vijf jaar Bibliofuture. Gastblog: Anne Terwisscha

Sharing is caring!

Bibliofuture.nl bestaat al weer vijf jaar. Om dit heugelijke feit te vieren verschijnen er de komende maanden een aantal gastblogs. Het leek mij leuk om ook eens een naaste collega aan het woord te laten. Wat is de visie van Anne Terwisscha  op de bibliotheek van vandaag en morgen.

Volksverheffing anno nu – Anne Terwisscha

In het begin was het zo mooi: openbare bibliotheken die werden opgericht met onder andere als doel het verheffen van het volk. Geef het volk toegang tot de informatie die het nodig heeft om zich te ontwikkelen, zodat het beter onderlegde keuzes kan maken in een democratische maatschappij. Koren op de molen voor de bibliothecaris die achter zijn balie optrad als bemiddelaar voor de hulpbehoevende klant die hongerde naar boekenkasten vol informatie. Want ja, dat ondoorgrondelijke siso belemmerde de klant om zelf op zoek te gaan.

Toen kwam de digitale omwenteling. Twintig tot 25 jaar geleden kwam via internet een hele wereld aan informatie beschikbaar voor iedereen. De bibliothecaris zag zijn informatiebemiddelende rol reduceren tot praktisch nul. Het publiek had geen gestandaardiseerde trefwoorden meer nodig om informatie te vinden. Welnee, een paar lukrake termen in Google en je vond wat je zocht.

Dit enorme, maar dan ook echt ENORME aanbod aan digitale informatie had tegelijkertijd zijn weerslag op de informatieverwerking van mensen. De behoefte om een heel boek over een onderwerp te lezen nam af. Mensen namen een paar feiten over een onderwerp tot zich, om daarna gelijk over te schakelen op iets nieuws.

Hoe overleef je als bibliotheek in een omgeving waarin men de bibliotheek niet meer nodig acht als toegang tot informatie en met de veranderde manier waarop mensen informatie tot zich nemen? Met die vraag worstelen bibliotheken al jaren en er worden diverse congressen aan gewijd. ‘We moeten veranderen,’ klinkt het dan. ‘Ja, ja, we moeten veranderen,’ zeggen de congresbezoekers en ze gaan tevreden naar huis, verder bezig met het verheffen van het volk.

Volgens mij moet je af van het woord volksverheffing. Die term is bevoogdend en badinerend, als in ‘ik sta op een hoger niveau dan jij, maar ik til je op uit je onwetendheid’. Daar kon je honderd jaar geleden ongetwijfeld mee weg komen, maar niet meer in de huidige maatschappij. Je kunt je als bibliotheek niet meer inbeelden dat je geweldig bent en geloven dat de mensen vanzelf naar je toekomen omdat je zo geweldig bent, want de mondige consument van nu die zelf rechtstreeks toegang tot informatie heeft, pikt die mentaliteit niet langer meer. Die wil niet horen dat hij de bibliotheek nodig heeft om betrouwbare informatie voor hem te selecteren, omdat hij tevreden is met wat hij zelf vindt op internet. Daarnaast is die huidige consument ook zelf een producent van informatie, vooral omdat de digitale middelen daartoe zo eenvoudig zijn. En als producent is die consument misschien nog beter dan de bibliotheek, die per slot van rekening voornamelijk een bemiddelaar is tussen de klant en het aanbod van informatie.

Dit vraagt dus om co-creatie. Voeg het beste uit beide werelden samen. Gebruik als bibliotheek de kennis van anderen en houd daarbij de regie over de betrouwbaarheid, objectiviteit en de verschillende invalshoeken van een onderwerp. Dat leidt tot mooie producten, met draagvlak vanuit de samenleving, juist omdat je het samen met die samenleving maakt. Dat is zoveel malen beter dan zelf als bibliotheek met informatieproducten komen waarvan jezelf vindt dat de maatschappij daarop zit te wachten, maar waar niemand om vraagt. Dat was volksverheffing anno toen. Die tijden zijn voorbij. Volksverheffing anno nu doen we met zijn allen.

Eén reactie

  1. Joost Hessels, gefeliciteerd met 5 jaar BIBLIOFUTURE, een blog die [dat mag ook] aanzet tot nadenken over de toekomst en rol van bibliotheken in de informatievoorziening

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *